Trzy postacie uwagi cz. 1

Jeżeli zbadamy stany uwagi u dorosłego człowieka, to znajdziemy, że istnieją trzy różne stadia uwagi, odpowiadające kolejnym stadiom rozwoju psychicznego. Stany te nazwano: uwagą bierną (mimowolną), czynną (dowolną) i wtórną bierną. Rozpatrzymy je po porządku. Uwaga bierna. Są rzeczy, ku którym uwaga nasza zwraca się mimo naszej woli, rzeczy, które bezwzględnie przyciągają naszą uwagę, niezależnie […]

Uwaga jako stan świadomości

Mamy tu zastanowić się nad tym, czym jest uwaga jako fakt psychologiczny – mamy wskazać na zasadzie introspekcji, czym różni się stan uwagi od stanu nieuwagi. W stanie nieuwagi, gdy marzymy, dając swobodny bieg wyobraźni – prąd świadomości ma poziom równy, jednostajny. Każde nowo powstające wyobrażenie nie jest ani mniej, ani więcej ważne od poprzednich. […]

Zagadnienie uwag cz. 2

Najbardziej znanymi stanami świadomości czuwania są uwaga i nieuwaga. Chyba nie potrzeba podkreślać znaczenia uwagi; wartość jej zna każdy nauczyciel i uczeń. Przypominamy jednak czytelnikowi, że prawidło „być uważnym” znajduje się na naszej liście ogólnych prawideł introspekcji eksperymentalnej. Dobrze też będzie zbadać obecnie —gdyśmy już omówili elementarne sprawy psychiczne— uwagą i przyjrzeć się przebiegowi procesów […]

Zagadnienie uwag cz. 1

Określiliśmy duszą, jako sumę wszystkich tych procesów psychicznych, które składają się na doświadczenie jednostki. Widzieliśmy też, że procesy psychiczne, po introspekcyjnym zbadaniu i zanalizowaniu, dadzą się sprowadzić do dwóch rodzajów procesów elementarnych, czucia i zabarwienia uczuciowego. Każdą treść świadomości można rozłożyć na pewne grupy czuć i pewne zabarwienie uczuciowe. Gdyby teraz procesy te stale pozostawały […]

Czy istnieją tylko dwa rodzaje uczuć? Cz. 4

Pogląd Wundta oparty jest, zdaje się na tym właśnie pomieszaniu. Terminy „napięcie” i „wytchnienie” wyraźnie nasuwają na myśl czucia, a mianowicie czucia napięcia ścięgnowego, czucia ucisku w skórze i mięśniach (uczucie „ociężałości”), które spotykamy w „uczuciach” senności, zmęczenia i t. p. Nic też dziwnego, że błąd ten popełniono, szczególniej skoro się zważy, jak ściśle splatają […]

Czy istnieją tylko dwa rodzaje uczuć? Cz. 3

Tak naprz. wszystkie afekty (bojaźń, nienawiść, radość, nadzieja) składają się z tych samych części składowych: postrzeżeń, wyobrażeń, czuć ustrojowych i zabarwień uczuciowych. Lecz nikt nie weźmie nienawiści za bojaźń, lub nadziei za radość; afekty te różnią się bowiem swym specyficznym charakterem. Inny przykład: wszystkie wyobrażenia składają się z czuć, lecz nikt nie pomiesza wyobrażeń stołu […]

Czy istnieją tylko dwa rodzaje uczuć? Cz. 2

Podobnie, jak istnieje duża ilość zapachów, barw, tonów, tak też istnieje duża ilość poszczególnych zabarwień uczuciowych w obrębie każdej z wymienionych grup. Który z tych dwóch poglądów jest słuszny? Nikt tego od razu rozstrzygnąć nie może; sprawę tę zdecydować musi długa i staranna introspekcja. Lecz przypuśćmy, że nasz pogląd jest słuszny; jak wyjaśnimy w takim […]

Czy istnieją tylko dwa rodzaje uczuć? Cz. 1

Stwierdziliśmy, że istnieją dwa, i tylko dwa, rodzaje jakości uczuciowych: przyjemność i nieprzyjemność. To znaczy, że, jak mówi profesor Wundt: „uczucie nieprzyjemności jest zawsze toż samo, niezależnie od tego, czy wywoła je ból zębów, czy nieudany wysiłek intelektualny, czy też przeżycie tragiczne”. Istotnie, wszystkie te przeżycia mają to samo zabarwienie uczuciowe nieprzyjemności. Profesor Wundt uważa […]

Uczucie i czucie cz. 6

Uprzytomnij sobie, jak martwi cię zguba jakiejś drobnostki; jak ci przykro, gdy złamiesz cokolwiek; jak cieszysz się, gdy otrzymasz prezent. Ale pomyśl sobie zarazem, jak poważną przeszkodą byłoby w twym życiu duchowym, gdybyś te same uczucia przeżywał na nowo za każdym razem, gdy przypominasz sobie stratę, gdy patrzysz na stłuczony przedmiot, lub na otrzymany prezent. […]