Czucia i ich klasyfikacja

psychologia3Czucie  jest elementarnym zjawiskiem psychicznym. Nie można go rozłożyć na zjawiska prostsze nawet przy najskrupulatniejszej introspekcji, dokonanej przy najdokładniej określonych warunkach.

Cechą charakterystyczną czucia jest to, że powstaje ono w świadomości za pośrednictwem specjalnego narządu cielesnego, mianowicie narządu zmysłowego. Wyrażając się bardziej technicznie, możemy powiedzieć, że warunkiem fizjologicznym czucia jest podrażnienie określonego narządu cielesnego. Zazwyczaj mniemamy, że istnieje pięć narządów zmysłowych: oko, ucho, nos, jama ustna i skóra. Atoli badanie naukowe wykazało, że liczba ich jest więcej, niż dwa rdzy większa.

Przypomnijmy sobie, że czucie nigdy nie zjawia się w świadomości zupełnie odosobnione; świadomość składa się zawsze więcej, niż z jednego procesu. Możemy jednak drogą eksperymentu otrzymać czucie prawie zupełnie czyste. Usuwamy rozpraszające bodźce postronne i ogniskujemy naszą uwagę na poszczególnym pojedynczym procesie psychicznym.

poznań – wywóz odpadów

Przypomnijmy sobie również, że termin „specjalne narządy cielesne” może oznaczać (1) narządy zewnętrzne, naprz. oko lub ucho, albo (2) część kory mózgowej, ku której biegną nerwy od oka lub ucha.

Wobec tego, że każde czucie jest wywołane przez pewien określony narząd cielesny, klasyfikacją czuć oprzemy na pewnej naturalnej podstawie, jeżeli ugrupujemy je według narządów, z których pochodzą. Będziemy więc mieli do omówienia i opisania czucia, które daje oko, ucho, nos itp. Niektóre narządy jednak dają nam więcej, niż jeden rodzaj czuć; tak naprz., ucho, które, według zwykłego mniemania, daje nam tylko czucia słuchowe, jest w rzeczywistości również źródłem innego rodzaju czuć, mianowicie czuć „zawrotu głowy”, oszołomienia. Z drugiej strony różne narządy dostarczają tych samych czuć; tak naprz. czucie ciśnienia (nacisku) daje nie tylko skóra, lecz również i ścięgna. Przyczyna tego jest prosta. Narząd, który nazywamy uchem, zawiera dwie różne grupy komórek, połączone nerwami z różnymi częściami kory mózgowej. Skóra i stawy zaś zawierają podobne grupy komórek, połączone z tą samą lub podobnymi częściami kory. — Przy klasyfikacji naszej będziemy musieli, rzecz prosta, uwzględnić te fakty.

poznań – wywóz odpadów