Czy istnieją tylko dwa rodzaje uczuć? Cz. 1

Stwierdziliśmy, że istnieją dwa, i tylko dwa, rodzaje jakości uczuciowych: przyjemność i nieprzyjemność. To znaczy, że, jak mówi profesor Wundt: „uczucie nieprzyjemności jest zawsze toż samo, niezależnie od tego, czy wywoła je ból zębów, czy nieudany wysiłek intelektualny, czy też przeżycie tragiczne”. Istotnie, wszystkie te przeżycia mają to samo zabarwienie uczuciowe nieprzyjemności.

Profesor Wundt uważa podobne twierdzenie za niewytrzymujące krytyki. „Rozmaitość elementarnych jakości uczuciowych jest nadzwyczaj wielka, bez porównania większa, niż czuć”. To znaczy, że dusza składa się nie z 50.000 jakości czuciowych (w przybliżeniu) i dwóch jakości uczuciowych, lecz z 50.000 czuciowych i jeszcze znacznie większej liczby uczuciowych. To jest rzeczywiście radykalna różnica poglądów!

Wundt przyznaje, że nie możemy oznaczyć nazwami wszystkich jakości uczuciowych. Uważa jednak, że możemy rozróżnić 6 wielkich grup elementarnych procesów uczuciowych. Są to: przyjemność i nieprzyjemność, napięcie i wytchnienie, podniecenie i depresja.