O Psychologii zbiór wpisów

Uczucie i czucie cz. 1

Doznać czuć i uczuć, to najlepsza droga do poznania różnicy, zachodzącej pomiędzy czuciem i uczuciem. Lecz sformułowanie pewnych różnic między tymi dwoma rodzajami doznań ułatwi nam ich introspekcję. Nie możemy tu podać wszystkich różnic, ponieważ niedostatecznie jeszcze znamy życie psychiczne. Już teraz jednak możemy zrozumieć trzy następujące różnice. Czucie powstaje przez podrażnienie poszczególnego narządu; zabarwienie […]

Objawy cielesne uczucia cz. 3

„Czujemy swą siłę” i jesteśmy rzeczywiście silniejsi, niż zazwyczaj, gdy gniewamy się szczerze i słusznie (gniew przyjemny). Smutek przytłacza, przygnębia nas, czyni słabszymi, niż zwykle. Chcąc ściśle mierzyć powyższe objawy cielesne, musimy posługiwać się złożonymi instrumentami naukowymi. Lecz nawet na zasadzie codziennego doświadczenia możemy przekonać się o ich istnieniu. Rzecz ciekawa, że utalentowani powieściopisarze, opisując […]

Objawy cielesne uczucia cz. 2

Eksperyment potwierdza w zupełności powyższe przypuszczenie. Istnieją aż cztery sposoby przekonania się, na zasadzie ogólnego zachowania się ustroju, która z dwóch jakości uczuciowych zabarwia w danej chwili świadomość. Poznajemy to po stanie pulsu, po stanie oddechu, po objętości ciała, po rozporządzalnej sile mięśni. Gdy doznajemy uczucia przyjemności, puls jest silny, przy uczuciu nieprzyjemności — słaby. […]

Objawy cielesne uczucia cz. 1

Każdemu zjawisku psychicznemu odpowiada pewien objaw cielesny; innymi słowy, istnieją zawsze pewne znaki czy wskaźniki cielesne, które, jeśli jesteśmy dobrymi obserwatorami, informują nas, że pewien proces psychiczny zachodzi w świadomości osoby, którą obserwujemy. Objawami czuć i wyobrażeń są ruchy, z których najpospolitszym jest mowa. Mowa bowiem ze strony fizjologicznej jest szeregiem ruchów; ruchy mięśni krtani […]

Stan uczuciowy cz. 4

Poddajmy introspekcji jakiś stan uczuciowy — powiedzmy „uczucie” senności — a przekonamy się, że stan ten składa się z czuć i zabarwienia uczuciowego. Senność zaczyna się, po stronie czuciowej, od uczucia ciśnienia w górnych powiekach, łechtania w krtani, które wywołuje ziewanie (splot czuć mięśniowych), i wreszcie od czucia ciśnienia w tylnej części szyi (głowa cięży). […]

Stan uczuciowy cz. 3

Miej na uwadze, że obecnie mówimy o czuciach, nie wyobrażeniach postrzegawczych lub odtwórczych, które są splotami czuć prostych. Wrażenia wzrokowe i słuchowe dają nam najgłębsze uczucia przyjemności—że wspomnę piękne obrazy i posągi, utwory muzyczne—lecz uczucia te towarzyszą splotom czuć barwnych i dźwiękowych, nie zaś pojedynczym czuciom. Częstokrość przyjemność, wywołana przez postrzeżenie, przewyższa nieprzyjemność pojedynczego czucia. […]

Stan uczuciowy cz. 2

Czucie „zawrotu” bywa jedynie nieprzyjemne. Szmery zaś i tony spotykamy w życiu codziennym na każdym kroku (w domu i na ulicy; głos własny i znajomych), to też reagujemy na nie uczuciowo w nieznacznym stopniu. Nie wszystkie czucia, pochodzące ze skóry, łączą się z uczuciami jednakowo łatwo. Stany uczuciowe, oparte na podkładzie czystych czuć ucisku, są […]

Stan uczuciowy cz. 1

Uczucia ani ich połączenia nigdy nie występują w świadomości samodzielnie. Uczucie towarzyszy zawsze podrażnieniu jakiegoś narządu, a więc, co za tym idzie, zjawia się wraz z czuciem, pochodzącym z jakiegoś narządu. Jeżeli przeżycie jest splotem, składającym się z czuć i uczucia przyjemności albo nieprzyjemności i jeżeli strona uczuciowa przeżycia, przyjemność lub nieprzyjemność, uderza nas silniej, […]

Dwa rodzaje uczuć cz. 2

Nie należy również rozumieć powyżej powiedzianego w ten sposób, jakoby działanie każdego bodźca było sprawą życia i śmierci. Na wiele bodźców, które odczuwamy, nie reagujemy wcale uczuciowo, ponieważ wpływ ich na równowagę życiową jest zbyt nieznaczny. Nie należy wreszcie przypuszczać, że wszystko, co jest dla nas, w naszych szczególnych warunkach, przyjemne, jest zarazem dla nas […]