Objawy cielesne uczucia cz. 1

Każdemu zjawisku psychicznemu odpowiada pewien objaw cielesny; innymi słowy, istnieją zawsze pewne znaki czy wskaźniki cielesne, które, jeśli jesteśmy dobrymi obserwatorami, informują nas, że pewien proces psychiczny zachodzi w świadomości osoby, którą obserwujemy. Objawami czuć i wyobrażeń są ruchy, z których najpospolitszym jest mowa. Mowa bowiem ze strony fizjologicznej jest szeregiem ruchów; ruchy mięśni krtani regulują przechodzenie powietrza przez szczelinę, utworzoną przez struny głosowe. Procesy uczuciowe mają również objawy ruchowe; objawami tymi są w szczególności ruchy mięśni twarzy: mówimy, że ktoś „ma wygląd” wesoły lub smutny, że „widać po nim”, iż jest zły lub przerażony.

Lecz uczucie, jak widzieliśmy powyżej, odpowiada stanom równowagi całego organizmu. Stąd też przypuszczamy, że obecności uczucia w świadomości muszą odpowiadać pewne wskaźniki w całym ustroju. Nie tylko poszczególne ruchy, poszczególna zmiana „wyrazu”, mówią nam o obecności uczucia; z objawów w całym ustroju możemy wyczytać, czy usposobienie danego osobnika jest przyjemne, czy też nieprzyjemne.