Czucia, które daje jama ustna i nos

Narządy te możemy rozważać razem, raz dlatego, że w codziennym doświadczeniu czucia w nich powstające występują w ścisłym połączeniu, po drugie, ponieważ zadaniem obu jest nadzór nad trawieniem i piecza o zdrowie wewnętrznych organów ciała. Błona śluzowa jamy ustnej jest wrażliwa na ucisk, ciepło i zimno, oraz na ból. Prócz tego, różne miejsca jamy ustnej […]

Czucia, które daje skóra

Skóra jest narządem zupełnie różnym od oka i ucha. Nie jest ona bowiem wyłącznie narządem zmysłowym: nie tylko dostarcza czuć świadomości, lecz spełnia poza tym wiele innych czynności. Tak, na przykład, skóra zabezpiecza ukryte pod nią narządy od uszkodzenia, z niej wyrastają włosy i paznokcie, w skórze znajdują się gruczoły tłuszczowe i potowe. Niezależnie od […]

Czucia, które daje ucho cz. 3

Jeżeli oko jest maleńkim aparatem fotograficznym, to narząd słuchowy jest maleńkim fortepianem, fortepianem, na klawiaturze którego gra powietrze. Posiada ono 11,000 strun i tłumik, który zatrzymuje ruch strun, gdy już dźwięk wydały. (Oto dlaczego możemy mówić tak szybko; brzmienie wymówionego wyrazu zostaje przytłumione, nim przyjdzie wyraz następny). Jeżeli na „fortepianie” naszym grają fale powietrzne, słyszymy […]

Czucia, które daje ucho cz. 2

Schemat tonów można przedstawić w postaci linii spiralnej, podobnej do korkociągu; jeden jej koniec odpowiada najniższemu tonowi basowemu, drugi najwyższemu dyszkantowi. Pozostałe tony byłyby ułożone w pewnym porządku muzycznym pomiędzy dwoma końcowymi. W każdym zwoju spirali znajdowałyby się wszystkie tony, które można odróżnić w obrębie jednej oktawy. Linia tonów musi być spiralną, to znaczy musi […]

Czucia, które daje ucho cz. 1

Po oku najważniejszym jest ucho. Czucia słuchowe, podobnie jak wzrokowe, podlegały rozwojowi; można też rozróżnić dwa stadia rozwoju czuć słuchowych: (1) czucia szmerów i (2) tonów. Lecz możemy również cofnąć się dalej. Wszystkie czucia słuchowe rozwinęły się i powstały z czuć wstrząśnienia, które nie są wcale czuciami słuchowymi. Ucho ludzkie jest narządem nadzwyczaj złożonym, wytworem […]

Odczucia, które daje oko cz.5

Wyjaśnienie czuć wzrokowych, określenie ich organicznych warunków, jest rzeczą trudną, i czytelnik musi je przyjąć w znacznym stopniu na wiarę. Najlepsze wyjaśnienie podaje obecnie Hering, profesor fizjologii uniwersytetu lipskiego. Można je streścić w sposób następujący: (1) W „aparacie wzrokowym” (w siatkówce, w połączonych z nią częściach kory mózgowej lub też w obu) istnieją trzy substancje […]

Odczucia, które daje oko cz.4

Weźmy teraz trzeci kwadrat, również szary, lecz jaśniejszy niż pierwszy, i zabarwmy go jak poprzednio. Kolor czerwony staje się teraz cielistym; żółty przechodzi w żółty-barwy słomy, zielony staje się blado, zielonym, niebieski zaś – szafirowym. I ten kwadrat jest cokolwiek mniejszy, niż pierwszy. obrzeża Jeżeli powtarzać będziemy to samo w dalszym ciągu, to jasność środkowa […]

Odczucia, które daje oko cz.3

Mamy, przypuśćmy, powierzchnię kwadratową (z kartonu lub papieru) obojętnie szarą – o jasności stanowiącej dokładnie środek pomiędzy najciemniejszą czarną i oślepiająco białą. Pozostawiając szarym sam środek kwadratu, zabarwiamy jego powierzchnię tak, ażeby nasycenie barw zwiększało się w kierunku krawędzi. Na czterech rogach umieszczamy barwy zasadnicze, barwy krańcowe czterech wyżej wspomnianych szeregów barwnych (czerwony, żółty, zielony, […]

Odczucia, które daje oko cz.2

Przedmioty mogą być czarne, białe lub szare, mogą nie mieć najlżejszego nawet zabarwienia; nigdy zaś nie postrzegamy „czystych” barw: każda ze znanych nam barw jest w rzeczywistości mieszaniną czystej barwy i jasności. Gdy spoglądamy na widmo przy bardzo słabym oświetleniu, nie dostrzegamy w nim żadnej barwy; widzimy tylko szare pasmo. A za tym szarość ta, […]