Odczucia, które daje oko

Oko jest najbardziej rozwiniętym i najważniejszym z narządów, za pomocą których poznajemy świat zewnętrzny. Jest to narząd jednorodny, i wszystkie z niego pochodzące czucia tworzą jedną grupę czuć wzrokowych. Lecz oko ludzkie podlegało rozwojowi; jest ono ostatecznym wytworem długiego okresu rozwojowego, w ciągu którego stopniowo coraz bardziej się doskonaliło. Dlatego też możemy rozróżnić dwie „warstwy” […]

Czucia i ich klasyfikacja

Czucie  jest elementarnym zjawiskiem psychicznym. Nie można go rozłożyć na zjawiska prostsze nawet przy najskrupulatniejszej introspekcji, dokonanej przy najdokładniej określonych warunkach. Cechą charakterystyczną czucia jest to, że powstaje ono w świadomości za pośrednictwem specjalnego narządu cielesnego, mianowicie narządu zmysłowego. Wyrażając się bardziej technicznie, możemy powiedzieć, że warunkiem fizjologicznym czucia jest podrażnienie określonego narządu cielesnego. Zazwyczaj […]

Ogólne prawidła introspekcji

Prawidła introspekcji dzielą się na ogólne i specjalne. Specjalne dotyczą regulowania bodźca i różnią się zależnie od rodzaju badania; ogólne dotyczą usposobienia psychicznego i muszą być zachowane we wszystkich badaniach jednakowo. Mamy, przypuśćmy, określić najmniejszą dostrzegalną różnicę natężenia zapachu wosku; to znaczy, mamy zbadać, o ile należy zwiększyć powierzchnię bodźca, aby natężenie czucia dostrzegalnie się […]

Eksperyment na przykładzie

Wyjaśnimy na przykładzie, że eksperyment możliwy jest nawet w bardzo niesprzyjających warunkach. Mówiliśmy, iż zjawisko psychiczne powstaje jedynie wtedy, gdy nastąpi wyładowanie w komórkach mózgowych, otrzymujących podrażnienia dośrodkowe. Rzecz jasna jednak, że skoro raz w komórkach tych nastąpiło wyładowanie na skutek bodźca zewnętrznego, następne wyładowania mogą być wywołane od wewnątrz. Tak naprz. nie wiedzielibyśmy nigdy, […]

Metoda psychologii

Z tego, co było powiedziane w dwóch ostatnich paragrafach, wynika, że psychologia posługuje się metodą introspekcji eksperymentalnej. Jedynie przez wejrzenie w głąb świadomości możemy osiągnąć wiedzę o zjawiskach psychicznych; jedynie przez wrażenie w głąb świadomości we wzorowych warunkach możemy uczynić naszą wiedzę poznaniem naukowym. Nawet wówczas, gdy badamy życie psychiczne, jak gdyby ono było przedmiotem […]

Eksperyment w psychologii cz. 2

Chcemy, przypuśćmy, zbadać eksperymentalnie, w jaki sposób tworzy się wyobrażenie drukoioanego wyrazu,—chcemy dowiedzieć się, czy wyraz ten czytamy litera po literze, czy też ujmujemy wprost jako całokształt, czy wreszcie ujmujemy i całokształt i niektóre poszczególne litery. Bezpośredniemi warunkami powstania wyobrażenia są procesy w tylnej części kory mózgowej, dokąd nerw wzrokowy przesyła podrażnienia optyczne. Procesy w […]

Eksperyment w psychologii cz. 1

W psychologii eksperyment potrzebny jest może nawet w większym stopniu, niż w jakiejkolwiek innej nauce. Zjawiska przyrody bowiem są dostępne jednakowo dla wszystkich obserwatorów, podczas gdy fakty życia psychicznego nie są nigdy dostępne więcej niż dla jednej osoby. Jeżeli za tym wyniki introspekcji mają posiadać jakąś wartość naukową,—jeżeli chcemy mieć pewność, że stosują się jednakowo […]

Obserwacja psychologiczna cz. 2

Tutaj, jak i poprzednio, trudności, jakkolwiek groźnemi się wydają, dadzą się pokonać przez usilną pracę. Ponieważ materjał do introspeksji nosimy w sobie, możemy więc ćwiczyć się w niej na każdym miejscu i o każdym czasie: ćwiczenie zaś prowadzi do doskonałości. Początkowo będziemy popełniali błędy; przyjdzie jednak chwila, gdy, najmniej się tego spodziewając, staniemy wobec jakiegoś […]

Obserwacja psychologiczna cz. 1

Prócz trudności, związanych z wszelką obserwacją naukową, obserwacja psychologiczna napotyka trudności, jej tylko właściwe. Nasze własne przeżycia duchowe są nam tak dobrze znane, w przekonaniu swoim znamy siebie w ogóle tak dobrze, że w badaniu i opisie własnego życia psychicznego łatwo możemy ulec niedbalstwu i przesądom. Dalej, zachowując nawet w pamięci ostrzeżenia psychologa i postanawiając […]