Rzeczy i procesy

psychologia6Dusza za tym jest sumą myśli, uczuć itd. Są one, że tak powiem, materiałem, z którego tworzy się życie psychiczne, są przeto przedmiotem, który bada psychologia.

Przedmioty, które nauka traktuje, są dwojakiego rodzaju. Mogą to być rzeczy lub procesy. Gdy porządkujemy skamieniałości, muszle lub minerały, lub gdy w laboratorium fizycznym eksperymentujemy z dźwignią, równią pochyłą i ciałami spadającymi, mamy do czynienia z rzeczami. Rzeczy, ze stanowiska potocznego życia, trwają niezmiennie; są oto przed nami na stole i nie zmieniają się w czasie, gdy na nie patrzymy.

tapicer Poznań

Gdy, z drugiej strony, śledzimy przebieg reakcji chemicznej, która zachodzi w próbówce, lub gdy obserwujemy wzrost kijanki aż do jej przekształcenia się w żabę, mamy do czynienia z procesami. Procesy wciąż się zmieniają; w tej chwili różnią się od tego, czym były chwilę wcześniej i czym będą chwilę później; procesy biegną naprzód (stąd wyraz proces od łacińskiego procedo), zarówno w próbówce, jak w akwarium. Psychologia jest nauką, która rozważa wyłącznie przedmioty drugiego rodzaju, t. j. procesy (zjawiska). W psychologii obserwujemy zdarzenia, wypadki, przebiegi, zjawiska nigdy nie obserwujemy rzeczy. Niema ani jednej części życia duchowego, ani jednej myśli, uczucia, wspomnienia czy wyobrażenia, które moglibyśmy uchwycić i obserwować w stanie spoczynku; myśli i uczucia co chwila zmieniają się i poruszają. Dusza więc, jako suma myśli, uczuć i innych przeżyć, jest sumą procesów lub zjawisk. Przedmiotem „nauki o duszy” są procesy (zjawiska) psychiczne.

tapicer Poznań