Uczucie i czucie cz. 1

Doznać czuć i uczuć, to najlepsza droga do poznania różnicy, zachodzącej pomiędzy czuciem i uczuciem. Lecz sformułowanie pewnych różnic między tymi dwoma rodzajami doznań ułatwi nam ich introspekcję. Nie możemy tu podać wszystkich różnic, ponieważ niedostatecznie jeszcze znamy życie psychiczne. Już teraz jednak możemy zrozumieć trzy następujące różnice.

Czucie powstaje przez podrażnienie poszczególnego narządu; zabarwienie uczuciowe odpowiada zmianie równowagi biologicznej, którą wywołało podrażnienie. Przypuśćmy teraz, iż współcześnie zostały podrażnione dwa lub trzy narządy (w rzeczywistym doświadczeniu bywa tak zawsze); równocześnie w świadomości powstaje grupa czuć. Każdemu bodźcowi odpowiada szczególne czucie; czucia zaś pochodzące z różnych narządów, mogą zgodnie współistnieć w świadomości. Przeciwnie, równowaga biologiczna całego organizmu nie może jednocześnie umocnić się i stać się bardziej chwiejną: jeden kierunek zmian przeważa, lub też oba się równoważą. To znaczy, że dwa przeciwne zabarwienia uczuciowe nie mogą współegzystować w świadomości.