Uczucie i czucie cz. 2

Zespół bodźców, który wywołuje odpowiedni zespół czuć, może jako całość być bądź przyjemnym, bądź nieprzyjemnym, bądź obojętnym: nie może być jednak jednocześnie przyjemnym i nieprzyjemnym. Innymi słowy: w skład świadomości mogą wchodzić jednocześnie wszelkiego rodzaju czucia: wzrokowe, słuchowe, dotykowe, ustrojowe, natomiast zabarwienie uczuciowe świadomości jest jednorodne, mianowicie przyjemność lub nieprzyjemność, zabarwia cały prąd procesów czuciowych i czyni cały ich splot przyjemnym lub nieprzyjemnym.

Nim sprawę poznamy lepiej, skłonni jesteśmy uważać czucia za coś fizycznego. Wielu czytelników rozdziałów poprzednich dziwiło się prawdopodobnie, widząc, że psychologia ma do czynienia z barwami i temperaturami; myśleli oni, że samo niebo jest niebieskie, że sama moda jest ciepła lub chłodna. Dopiero zupełnie dokładne zrozumienie różnicy, jaka zachodzi pomiędzy optyką fizyczną (fale eteru), optyką fizjologiczną (podrażnienie oka i kory mózgowej) i psychologią czuć wzrokowych (czucia barw i jasności), pozwoli nam zrozumieć, że „niebieskie” jest raczej procesem psychicznym, niż faktem fizycznym.