Zagadnienie uwag cz. 2

Najbardziej znanymi stanami świadomości czuwania są uwaga i nieuwaga. Chyba nie potrzeba podkreślać znaczenia uwagi; wartość jej zna każdy nauczyciel i uczeń. Przypominamy jednak czytelnikowi, że prawidło „być uważnym” znajduje się na naszej liście ogólnych prawideł introspekcji eksperymentalnej. Dobrze też będzie zbadać obecnie —gdyśmy już omówili elementarne sprawy psychiczne— uwagą i przyjrzeć się przebiegowi procesów elementarnych zarówno w stanie uwagi, jak i nieuwagi. Dopiero później przejdziemy do badania praw, rządzących łączeniem się procesów elementarnych w postrzeżenia, „wyobrażenia i afekty. Uwaga ma dwie strony, wewnętrzną i zewnętrzną. Ze strony wewnętrznej uwaga polega na pewnym szczególnym wyglądzie prądu świadomości. Ta sama treść świadomości przedstawia się nam inaczej w stanie uwagi, inaczej w stanie nieuwagi. Ze strony zewnętrznej uwaga polega na pewnej postawie ciała, a szczególniej głowy. Uwaga jest więc przedmiotem dwóch zagadnień: musimy opisać i wyjaśnić stan świadomości oraz postawę cielesną.

Przekonamy się, że nawet ta strona zewnętrzna jest w pewnym znaczeniu wewnętrzną, że posiada samodzielne znaczenie psychologiczne. Postawie cielesnej bowiem towarzyszą w wielu wypadkach intensywne czucia charakterystyczne.